Słowa, słowa, słowa – czyli tekst zaczyna się od słów

Słowa, słowa, słowa - czyli tekst zaczyna się od słów

A o to pewien dialog:

– Cóż czytasz, mości Książę? – zapytał Hamleta Poloniusz.

– Słowa, słowa, słowa – odrzekł Hamlet.

– A o treść, czy mogę spytać? – Poloniusz drążył.

– Czyją? – odparł Hamlet.

– Tej książki, którą Książę czytasz – rzekł Poloniusz.

– Potwarze, mój Panie, nic jak potwarze – odpowiedział Hamlet i dodał: – Ten łotr satyryk utrzymuje, że starzy ludzie mają siwe brody i zmarszczki na twarzy; że im ambra i kalafonia ciecze z oczu; że cierpią na zupełny brak dowcipu obok wielkiego wycieńczenia łydek. Lubo ja temu wszystkiemu najsilniej i najpotężniej daję wiarę, przecież nie sądzę, aby o tem pisać przystało; bo Waszmość sam stałbyś się pewnie jak ja starym, gdybyś mógł, jak rak w tył kroczyć.

Nie, to nie jest prozatorski przekład „Hamleta” Shakesperae’a.

Ten ujęty tylko w prozatorską formę cytat ze słynnego dramatu, niech będzie dziś punktem wyjścia do zastanowienia się nad znaczeniem doboru słów, które składają się na każdy tekst.

Doboru, który decyduje o jego zrozumieniu.

Po co mamy nad tym myśleć? Po to, że pisząc jakiś tekst, chcemy, aby był on zrozumiany i właściwe odebrany, czyli zgodnie z naszą intencją, i wywołał zamierzony tekstem skutek, np. skłonił do jakiegoś działania bądź wywołał emocje.

Rozumienie tekstu zaczyna się od rozumienia słów

Zakładając, że trzymamy się zasobu słownictwa ze Słowniku Języka Polskiego, to nie ma słów niezrozumiałych tak w ogóle, bez odniesienia do czytelnika. Rozumienie słów zawsze wiąże się z konkretnym odbiorcą tekstu. Wynika z tego pierwsza ważna uwaga:

#1 Pisząc tekst, musimy wiedzieć, do jakiego czytelnika go kierujemy.

A to oznacza, że powinniśmy znać, jakim zasobem słów on dysponuje, czyli jakie są jego kompetencje językowe, i jaką posiada wiedzą na temat, o którym piszemy. I do tego dostosować używane przez nas słownictwo. Do problemu określania odbiorcy tekstu wrócimy w którymś z następnych wpisów.

Ciekawostki:

Przeciętny Polak zna ok. 30 tys. słów, na co dzień jednak używa ich mniej.

Jak wykazały badania Matta Danielsa, najwięcej słów znają i używają… raperzy. Więcej na ten temat czytaj tu: Raperzy posiadają największy zasób słów. Niektórzy przewyższają nawet Adama Mickiewicza

Jakie słowa mogą być potencjalnie niezrozumiałe dla szerszego kręgu odbiorców?

Przede wszystkim należące kategorii terminów specjalistycznych, niespecjalistycznych wyrazów pochodzenia obcego i słów abstrakcyjnych. Im jest ich w tekście więcej, tym trudniej oddać jego sens i tym bardziej staje się on niezrozumiały, nawet dla odbiorcy o wysokich kompetencjach językowych.

Dlaczego? Dlatego, że słowa współdziałają ze sobą i może się okazać, że choć znaczenie poszczególnych terminów rozumiemy, to w zestawieniu tworzą… „mądre” pustosłowie. Z tego wynika druga ważna uwaga:

#2 Pisząc tekst, piszmy tak prosto, jak to możliwe i konieczne, ale nie prościej.

Albowiem nie chcemy też traktować czytelnika jak zupełnego językowego niedorajdę. O terminologii naukowej, w szczególności jak używać jej powszechnie znanych zamienników, by tekst był zrozumiały, a jednocześnie oddawał istotę rzeczy, napiszę w innym poście.

A wracając do Hamleta, to z jego wypowiedzi też wynika ważna uwaga:

#3 Pisząc tekst, przekazujmy treść, a nie tylko słowa, słowa, słowa…

I o tym też w kolejnych wpisach. Zobacz też “6 cech dobrego tekstu, które musisz znać.

Filovera Septima

Autor: Filovera Septima

Łodzianka, lekarz, dziennikarz, pisarz, blogerka. Po prostu Filovera Septima.